Direksiyon 90 km/s civarında ellerinizde karıncalanma yapmaya başlıyor, 110'da koltuk titriyor, sonra hız düştüğünde her şey normale dönüyor mu? Bu tarif, atölyeye giden şikâyetlerin en yaygınlarından biri. İyi haber: lastik titreşimi giderme işinin büyük bölümü, kaldıraç ve birkaç basit alet dışında özel donanım istemez. Kötü haber: titreşimin kaynağını yanlış teşhis edip doğrudan balansa gitmek, hem para hem zaman kaybı olur.
Aşağıda önce "bu titreşim nereden geliyor?" sorusunu sistemli biçimde cevaplayacağız, sonra da kendi garajınızda ya da otoparkta uygulayabileceğiniz çözüm sırasını göreceğiz.
Titreşim bir arıza değil, bir belirtidir. Aynı hissi lastiğin kendisi, jant, fren diski, aks veya süspansiyon parçaları yaratabilir. Bu yüzden ilk iş, titreşimi "tarif etmek".
Kendinize şu üç soruyu sorun ve cevabını bir kâğıda yazın:
Aracı düz zemine alın, el frenini çekin, kontrol edeceğiniz tekerleğin çaprazına takoz koyun ve tekerleği yerden kaldırın. Sonra sırayla:
Evet, hem de en sık atlanan sebeptir. Bir tekerlekte 0,4-0,5 bar eksiklik, lastiğin dönerken şeklini bozar ve yüksek hızda vuruntuya dönüşür. Bu yüzden herhangi bir onarıma girmeden önce dört lastiği soğukken ölçün; basınç kontrolü ve mevsime göre ayar konusunda ayrı ayrı anlattığımız yöntemleri uygulayın. Ayrıca kışlık lastiği yazın kullanmak ya da uzun süre kötü koşullarda depolanmış bir lastiği tekrar takmak da yapısal deformasyon yaratır; depolama sırasında oluşan yassılaşma ilk kilometrelerde titreşim hissi verir, genelde ısınınca geçer. Geçmiyorsa lastik kalıcı olarak bozulmuştur.
Teşhis bittiğinde en ucuzdan en pahalıya doğru ilerlemek mantıklı. Sıralamayı bozmayın; çoğu kişi doğrudan son adıma atlayıp sonuç alamıyor.
Dört lastiği önerilen değere getirin. Ardından jant iç yüzeyine bakın: çamur, kar, asfalt katranı ya da fren tozu birikmesi kilogramın onda birleri kadar ağırlık yapar ve bu, 100 km/s üzerinde hissedilir. Sert bir fırça ve suyla iç kısmı temizleyin. Kışın çamurlu yollardan sonra ortaya çıkan titreşimlerin şaşırtıcı bir bölümü sadece bu adımla biter.
Titreşimin kaynağını kesinleştirmenin en pratik yolu: ön tekerlekleri arkaya, arkakileri öne alın. Titreşim direksiyondan koltuğa taşındıysa suçlu tekerlektir, aks değil. Bunu yapacaksanız somunları çapraz sırayla ve tork değerine uygun sıkın; tekerlek değişiminde uyguladığınız adımların aynısı geçerli. Somunun tek taraflı fazla sıkılması bile göbek düzlemini bozup titreşim yaratır.
Kaynak tekerlekse sıra dengelemede. Statik dengeleme, düşük sürtünmeli bir göbek üzerinde tekerleğin ağır tarafını bulup karşısına ağırlık eklemeye dayanır ve evde uygulanabilir; ancak yüksek hızdaki yandan salınım (dinamik dengesizlik) için makinede yapılan işlem gerekir. Dengeleme sonrası titreşim hâlâ sürüyorsa şu üç şüpheliye bakın:
| Belirti | Olası sebep | Ne yapmalı |
|---|---|---|
| Titreşim 100+ km/s'de sabit, dengeleme fayda etmedi | Lastik içinde kuşak kayması | Lastiği değiştir |
| Sadece frende titreşim | Disk çarpıklığı | Fren sistemine bakılır |
| Titreşim + araç bir tarafa çekiyor | Rot-balans ayarı bozuk | Ölçümlü ayar gerekir |
Sırt derinliği ölçümünü de bu aşamada yapmayı ihmal etmeyin: bir lastiğin derinliği diğerlerinden belirgin şekilde farklıysa, dönme düzeni zaten bozulmuş demektir.
Diğer yazılar