Yol kenarında patlak bir lastikle kalmak ya da kışlıkları garajda kendi elinizle değiştirmek… İkisi de aynı temel beceriye dayanıyor. Peki lastik nasıl değiştirilir ve bu iş gerçekten servise gitmeyi gerektirir mi? Doğru aletler ve biraz dikkatle, çoğu binek araçta tekerlek değişimi yarım saatlik bir iş. Asıl mesele hız değil; aracın kaldırıldığı anda güvenliği kaybetmemek.
Aşağıda süreci baştan sona, kafanızda dönen sorulara cevap verecek şekilde anlatıyoruz. Bir kez sırayı öğrendiğinizde, dört tekerleği kendi başınıza çevirmek bile sıradan bir bakım rutinine dönüşüyor.
Değişimin en riskli kısmı, tekerleği sökmek değil; aracın havada durduğu andır. Bu yüzden hazırlığa ayırdığınız beş dakika, sonradan çıkabilecek her sorunu önler.
Zemin sert, düz ve kuru olmalı. Toprak, çakıl, kum ya da eğimli bir rampa kriko için uygun değil; kriko tabanı zemine gömülür ve araç yana kayar. Yol kenarındaysanız mümkün olduğunca trafikten uzaklaşın, dörtlüleri yakın, üçgen reflektörü aracın arkasına yeterli mesafeye koyun.
Sonra sırayla: vitesi birinciye ya da otomatikte P konumuna alın, el frenini sonuna kadar çekin, kontağı kapatın. Değiştirilecek tekerleğin çapraz köşesindeki tekerleğe takoz koyun. Takoz yoksa büyük bir taş veya tahta kütük iş görür. Araçtaki yolcuları indirmek de sanıldığından önemli: ağırlık dengesi değişir.
Yedek lastiği kullanmadan önce basıncını ölçmeyi alışkanlık edinin. Bagajda aylarca bekleyen bir yedeğin havası çoğu zaman düşer; lastik basıncı kontrolü ve ayarlaması konusunda anlattığımız yöntem burada da geçerli.
Bu, en çok hata yapılan noktadır. Her aracın şasisinde kriko yuvası denen güçlendirilmiş bölgeler bulunur; genellikle marşpiyelin altında, tekerlek boşluğunun hemen yanındaki çentik veya oktan anlaşılır. Kullanım kılavuzunda net şekilde gösterilir.
Yanlış yere — örneğin ince sac zemine, egzoz borusuna veya süspansiyon kollarına — dayanan kriko, sacı ezer ya da kayar. Krikoyu yerleştirdikten sonra aracı önce hafifçe kaldırıp yükün doğru oturduğunu kontrol edin, sonra devam edin.
Cevap: araç henüz yerdeyken. Tekerlek havada asılıyken bijona kuvvet uygularsanız tekerlek döner ve hiçbir şey sökemezsiniz. Bu yüzden sıra şöyle:
Bijon çok sıkıysa anahtarın koluna ayağınızla basabilirsiniz, ancak ani zıplamalardan kaçının. Paslanmış bijonlarda pas çözücü sprey ve biraz bekleme süresi çoğu zaman yeterli.
Poyra yüzeyini elinizle veya bir bezle temizleyin; birikmiş pas ve kir, tekerleğin eğik oturmasına yol açar ki bu, ilerleyen kilometrelerde titreşim sebebidir. Tekerleği kaldırıp cıvata deliklerini hizalayın. Ağır lastikte ayağınızın ucunu destek olarak kullanmak işi rahatlatır.
Bijonları elle takın ve çapraz sırayla — yani karşılıklı olarak — hafifçe sıkın. Beş bijonlu bir jantta yıldız çizer gibi ilerlersiniz. Bu yöntem tekerleğin poyraya paralel oturmasını sağlar. Tüm bijonlar tutunduktan sonra aracı yavaşça indirin.
Lastik yere temas ettikten sonra bijonları yine çapraz sırayla, bu kez tam kuvvetle sıkın. İdeal olan tork anahtarıyla üreticinin belirttiği değeri tutturmak. Elinizde tork anahtarı yoksa "sıkı ama zorlamasız" ölçüsünü hedefleyin; aşırı sıkma bijon dişini ya da diski zedeler.
| Adım | Araç yerde mi, havada mı? |
|---|---|
| Bijonları gevşetme | Yerde |
| Bijonları tamamen sökme | Havada |
| Bijonları elle tutturma | Havada |
| Son sıkma / tork | Yerde |
Ardından basıncı ölçün, aletleri toplayın,